Het laatste Nederlandse korhoen?

Zaterdag 6 april 2013

Haarlerberg

Haarlerberg

Eigenlijk hadden Frank van Duivenvoorde, Wouter Teunissen en ik de moed al opgegeven om ooit nog eens een Nederlands korhoen te zien. De laatste jaren is de populatie immers totaal ingestort en vorig jaar waren Frank en ik tijdens een zoektocht naar m.i. de mooiste broedvogel van Nederland helaas onsuccesvol. Om de Nederlandse populatie voor uitsterven te behoeden zijn veel inspanningen verricht. Zo zijn er allerlei beschermingsmaatregelen genomen, is er veel onderzoek gedaan en is het landschap danig onder handen genomen. Toen bleek dat dit alles tevergeefs was, zijn er om het korhoen als broedvogel in Nederland te behouden in mei 2012 vijf vogels in Zweden gevangen en in het gebied uitgezet (zie filmpje). Alle vogels waren geringd en twee exemplaren waren bovendien voorzien van een zender, zodat ze goed gevolgd en herkend konden worden. Twee weken later bleken de eerste vogels helaas al te zijn overleden. Kort hierna verdween er een derde vogel. Lelijke tegenvallers dus! Echter, in januari van dit jaar verscheen na negen maanden van afwezigheid toch weer een Zweeds exemplaar. Blijkbaar kunnen korhoenders zich in het grote terrein prima verborgen houden. Het vijfde exemplaar is niet meer teruggevonden. (Zie deze link.)

Als er de afgelopen week af en toe korhoenders (een haan en een gezenderde hen) worden gemeld laten Frank, Wouter en ik zich gemakkelijk door Jaap Engberts overhalen om dit jaar toch nog een poging te doen om een korhoen in de kijker te krijgen. Zien we ze niet, dan is dat immers ook geen probleem: de Sallandse Heuvelrug is sowieso een fantastisch natuurgebied!

Zo lopen we vanmorgen in de ochtendschemering over Bergweg-Haarle de Haarlerberg op. We noteren soorten als bosuil, zwarte mees, kuifmees, boomleeuwerik, roodborsttapuit en er trekken flink witte kwikstaarten en vinken over. Boven de heidevelden jagen een man en een vrouw blauwe kiekendief en baltsen wulpen, graspiepers en een veldleeuwerik. Er knalt een havik over: “Als die maar geen zin heeft in een korhoenboutje,” zeg ik tegen mijn vogelmaten.

Noetselerveld

Noetselerveld

Op het Noetselerveld lopen meer vogelaars rond dan dat er vogels, laat staan het zeldzame korhoen, waar de meesten voor zijn gekomen, te zien zijn. We richten de meeste aandacht op een groepje van acht pestvogels dat zich erg leuk laat bekijken.

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

De vogels foerageren op rode bosbes en vliegen af en aan tussen de berk waarin ze rusten en de bessenstruiken.

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Pestvogel – Bohemian Waxwing

Als we een minuut of tien van de pestvogels hebben genoten, besluiten we onze zoektocht naar de korhoenders voort te zetten. Terwijl we naar een op grote afstand in een struik zittende klapekster kijken, ontstaat er in een groepje vogelaars verderop opeens wat onrust. Eén blik in hun kijkrichting vertelt ons genoeg: er zit een mannetje korhoen boven in een berk! Geweldig! Wat baal ik ervan dat ik mijn digiscoopset thuis heb laten liggen, want de afstand is veel te groot om met mijn gewone camera foto’s te kunnen maken. De korhaan vliegt al snel naar beneden. We besluiten direct in die richting te wandelen, want wellicht is het “berkenhoen” daar nog ergens te zien. Inmiddels hebben we ook de Dutch Bird Alert ontvangen: Folkert Jan Hoogstra heeft het korhoen ook gezien, maar aangezien hij niet bij ons staat, concluderen wij dat  de vogel vanaf een andere positie in de kijker heeft. Even later treffen we hem met zijn vogelmaten, terwijl ze naar een prachtige korhaan staan te kijken.

Korhoen – Black Grouse

Korhoen – Black Grouse

Door de telescoop is de vogel beeldvullend te zien: een prachtig en ook nog eens ongeringd mannetje, een Nederlandse vogel dus. Fantastisch! Opnieuw baal ik flink van het feit dat ik mijn digiscoopspullen niet bij me heb.

Korhoen – Black Grouse

Korhoen – Black Grouse

Enfin, ik laat me daardoor niet van de wijs brengen en geniet met volle teugen van wellicht het allerlaatste Nederlandse korhoen dat ik ooit in de kijker ga krijgen. Edit 7 april: Vrijdag is er namelijk al een korhoen uit Zweden losgelaten en waarschijnlijk zullen er binnenkort nog vijfentwintig op z’n Zweeds bolderende korhoenders volgen. Na een minuut of vijf vliegt het korhoen op en zien we hem uit beeld verdwijnen.

Korhoen –Black Grouse (Foto © Wouter Teunissen)

Korhoen –Black Grouse (Foto © Wouter Teunissen)

Iedereen is helemaal in hallelujastemming. Wat een fantastische waarneming! We kletsen even gezellig na en wandelen dan terug naar Haarle. Onderweg ontmoeten we een groep vogelaars, die tijdens de BMP-ronde op de Sprengenberg een adulte korhaan hebben gezien. Dezelfde vogel als die wij hebben gezien?

Na een wandeling van ruim vier uur zijn we terug bij de parkeerplaats waar we ons de koffie en de door Frank en Wouter meegebrachte koeken goed laten smaken. Onderwijl genieten we van de “community-singing” van zo’n vijftig koperwieken. Fraai, en iets wat je toch niet zo vaak meemaakt.

Op weg naar de Achterhoek leggen we een paar keer aan bij plekken waarvan we weten dat er steenuilen zitten, maar helaas geven deze allemaal niet thuis. Geef ze eens ongelijk met die koude wind!

In het Haaksbergerveen gaan we op zoek naar reptielen en amfibieën. Ondanks het kille weer zijn de bruine kikkers al druk in de weer. In een poel wordt er door zo’n dertig exemplaren flink gekwaakt en gepaard en er ligt al heel wat kikkerdril.

Bruine kikker - Common Frog

Bruine kikker – Common Frog

In de luwte van wat gras- en heidepollen proberen twee adders wat op te warmen. De koudbloedige dieren zijn door het gebrek aan warmte niet erg mobiel en laten zich prachtig zien en bestuderen.

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

We zien zelfs hoe een van de adders af en toe zijn tong uitsteekt om te “ruiken”.

Adder – Northern Viper

Adder – Northern Viper

Filmpje via deze link.

Uiteraard kijken we niet alleen naar de grond en in de poelen en vennen, maar ook in de lucht. We zien diverse buizerds, een sperwer, een havik en zoals de gedurende deze hele dag mooie groepen kieviten.

Haaksbergerveen

Haaksbergerveen

Kievit – Northern Lapwing

Kievit – Northern Lapwing

Jaap heeft de oehoes van “Beleef de lente” nog nooit gezien en uiteraard vinden Wouter, Frank en ik het ook geen straf om hier nog eens te gaan kijken. Via de website hebben we inmiddels kunnen zien dat het oehoepaar twee jongen heeft en het lijkt ons leuk om even op “kraambezoek” te gaan. (Twee jaar geleden heb ik ook al eens jonge oehoes kunnen bekijken (zie deze link) en daar krijg je natuurlijk nooit genoeg van.

“Kijkmuur” bij de oehoe

“Kijkmuur” bij de oehoe

Oehoe – Eurasian Eagle Owl

Oehoe – Eurasian Eagle Owl

De uilskuikens zitten veilig onder moeders vleugels en zijn helaas niet te zien. Daarom hieronder een foto uit 2010 waarop de jongen (een beetje) te zien zijn.

Oehoe – Eurasian Eagle Owl

Oehoe – Eurasian Eagle Owl

Vervolgens rijden we naar het prachtige moerasbos Bekendelle waar we Roy Slaterus tegenkomen, die ons enthousiast vertelt dat hij zowel de kortsnavelboomkruipers als de middelste bonte spechten heeft waargenomen. Dat klinkt hoopvol!

Bekendelle

Bekendelle

Bekendelle

Bekendelle

Zoals altijd als je hier wandelt, raak je een beetje betoverd door dit fraaie door de Boven-Slinge doorsneden moerasbos met z’n mooi bemoste bomen, fiere beuken, het zeldzame schaafstro en de frêle bosgeelsterren.

Bosgeelster - Yellow Star-of-Bethlehem

Bosgeelster – Yellow Star-of-Bethlehem

De wandeling langs de Boven-Slinge levert een aantal leuke waarnemingen op: twee foeragerende (en af en toe zingende!) grote gele kwikstaarten, een kleine bonte specht, verscheidene boomklevers, een ijsvogel, een havik, een zingende vuurgoudhaan en na lang zoeken een kortsnavelboomkruiper, die zich gedurende twintig minuten van alle kanten laat bekijken en beluisteren.

Kortsnavelboomkruiper – European Treecreeper

Kortsnavelboomkruiper – European Treecreeper

Bekendelle

Bekendelle

Terug bij de parkeerplaats menen Frank en ik tegelijkertijd in de verte een middelste bonte specht te horen roepen, maar we zijn net niet zeker genoeg om deze soort op de daglijst te durven schrijven. We kijken nog even naar een zingende en foeragerende grote gele kwikstaart en genieten van het zonnetje, een zingende vuurgoudhaan en net als vanmorgen een groepje zingende koperwieken.

Kortsnavelboomkruiper – European Treecreeper

Kortsnavelboomkruiper – European Treecreeper

Het is inmiddels kwart voor vier: hoog tijd om op huis aan te gaan. Onderweg bespreken we welke soorten we eventueel op terugreis op de daglijst kunnen krijgen. Ik opper, dat een rode wouw toch nog wel erg leuk zou zijn. Wat direct door de anderen wordt beaamd. We worden op onze wenken bediend, want even buiten Bredevoort roept Wouter prompt: “Rode wouw!” Jaap slaat direct af en vanaf een parallelweggetje kunnen we de rode wouw enkele minuten mooi volgen. Erg gaaf!

Rode wouw – Red Kite

Rode wouw – Red Kite

Onderweg naar huis sprokkelen we nog wat soortjes voor de daglijst en scoren daarbij net ten westen van Bodegraven in de hoedanigheid van een over de N11 vliegende houtsnip nog een zeer onverwachte soort. Erg leuk!

De daglijst blijft steken op achtenzeventig soorten met daarop heel wat leuke “krenten” met als  soort-van-de-dag: het prachtige korhoen!

Korhoen –Black Grouse (Foto © Wouter Teunissen)

Korhoen –Black Grouse (Foto © Wouter Teunissen)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

6 reacties op Het laatste Nederlandse korhoen?

  1. Jelle Aalders zegt:

    Leuk verhaal Luuk! Wij vandaag ongeveer hetzelfde rondje gedaan met ook veel succes.

  2. Pingback: Dutch Birding dvd-jaaroverzicht 2012 op de deurmat | VogelPunt

  3. Wij hebben zaterdag vlak na (naast?) jou naar die korhaan staan kijken en vlak voor ik de digiscoop op de berk had gericht hoorde ik ‘O nu vliegt hij weg’. Om niet meer terug te komen.
    Ik herken de frustratie dus.
    Gelukkig heeft Jolanda (mijn vrouw) met de gewone cameraset foto’s kunnen maken.

  4. luukpunt zegt:

    Via http://www.deweekkrant.nl/pages.php?page=2599702

    PERSBERICHT
    Tien Zweedse korhoenders uitgezet
    Hanen op Sallandse Heuvelrug al aan het baltsen

    Zeist, 9 april 2013 Op de Sallandse Heuvelrug zijn afgelopen week tien Zweedse korhanen uitgezet door Vogelbescherming Nederland, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. De korhanen zijn direct na vangst in Zweden door een dierenarts gecontroleerd en naar Nederland getransporteerd, waar ze zijn vrijgelaten. Het bijplaatsen is onderdeel van een tweejarige project, waarin de natuurorganisaties proberen het uitsterven van het korhoen in Nederland te voorkomen.
    Met Pasen is een delegatie van de natuurbeschermingsorganisaties naar Zweden vertrokken. Vanwege de late start van de lente, was het aanvankelijk lastig om de korhoenders te vangen. De vogels zaten nog hoog in de bomen en baltsten weinig. In de laatste dagen werden alsnog met succes tien hanen gevangen, die in fases naar Nederland zijn gebracht.
    Alle korhanen zijn direct uitgevlogen nadat ze werden uitgezet. Een aantal korhanen zijn gezenderd, zodat ze ‘real-time’ gevolgd kunnen worden.
    Afgelopen weekend zijn er drie baltsende korhanen gezien. Het ging hierbij om een Nederlandse, Zweedse (van afgelopen jaar) en een zojuist gearriveerde Zweedse korhaan.
    De Zweedse autoriteiten hebben een vergunning verleend om dit jaar 25 korhoenders uit Zweden te halen. Deze vangacties vinden plaats in het kader van het tweejarige project om de laatste populatie wilde korhoenders voor Nederland te behouden. Momenteel leven er nog 2 hanen en 8 a 10 hennen op de Sallandse Heuvelrug. Een van de grootste problemen is dat er geen jongen groot worden. De afgelopen jaren gingen alle jongen na twee weken dood.
    Door het bijplaatsen van de Zweedse korhoenders wordt de huidige populatie korhoenders genetisch versterkt. Daarnaast kopen de natuurorganisaties op deze manier tijd, om te kunnen onderzoeken wat de oorzaak is dat de jongen dood gaan. Parallel aan het bijplaatsen lopen daarom verschillende onderzoeken. Eind dit jaar wordt de balans opgemaakt of het korhoen voor Nederland te behouden is.
    Relevante informatie over de stand van zaken en het volgen van de korhoenders wordt http://www.korhoen.info gepubliceerd.
    —einde persbericht—

  5. Pingback: Groot-Hertog, Mibo’s, Dood-anzeggers, Kortsnavels en Beekprikken | VogelPunt

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s